Oog in oog met de Blauwborst

Het is juni 2017 vroeg in de morgen. De nog laagstaande zon zorgt voor een gouden gloed boven de rietvelden en het waterrijke landschap. De dag komt langzaam op gang. Met mijn camera op statief wandel ik rustig over de onverharde paden in de Groene Jonker, een prachtig natuurgebied in de buurt van Nieuwkoop. Niet op zoek naar iets specifieks, maar open voor alles wat ik tegenkom.

Een onvergetelijke ontmoeting 

Inmiddels een klein halfuurtje onderweg geniet ik van het vogelconcert gegeven door de vele zangvogels aanwezig in het gebied. Totdat mijn aandacht uitgaat naar een helder, bijna jubelend geluid. Ik sta stil en zoek naar de plek waar de klanken vandaan komen. Wanneer ik mijn hoofd draai zit hij daar, wiegend op de wind in de pluim van een lisdodde. Klein, rank en prachtig: mijn eerste blauwborst! In het vroege ochtendlicht, tussen de goudgele tinten van het riet, blinkt zijn borst helderblauw. Even kijkt hij mijn kant op, schuin met zijn kopje, alsof hij mij kort observeert. Daarna begint hij weer te zingen. Voor even is het alsof de tijd stilstaat. Ik merk dat ik nauwelijks durf te ademen. Niet veel later verdwijnt de blauwborst weer in het riet, mij achterlatend met een geweldige ervaring: kort, intens en onvergetelijk!

Geduld wordt beloond

Met mijn camera en statief op de rechterschouder sta ik daar. “Heb je de blauwborst al gezien”, zegt een passerende natuurfotograaf. “Ja, ja”, stamel ik. “Heb je hem mooi op de foto? “Nee”, antwoord ik ietwat vertwijfelt. Een foto, zover ben ik nog niet gekomen. “Heb geduld”, roept de fotograaf. “Hij komt straks weer terug, op dezelfde pluim”. Ik besluit te wachten, statief uitgeklapt en camera gefocust op de pluim waar het zojuist allemaal is gebeurd. Tien minuten gaan voorbij, vijftien minuten…. continu staar ik naar die ene lisdodde. Na twintig minuten wordt mijn geduld beloond! Daar is hij weer! Op precies dezelfde plek, zingend alsof hij nooit is weggeweest. Dit keer lukt het me mooie foto’s te maken. Keurig maakt hij in een aantal minuten zijn lied af en verdwijnt daarna weer tussen het riet. Het is een geweldig halfuur, dat me nog lang zal bijblijven. 

Een bijzondere vogel die blijft fascineren

In de loop van de jaren mag ik dit juweeltje van de natuur nog regelmatig ontmoeten en fotograferen. Het gaat goed met de blauwborst door toename van rietmoerassen en plasdrasgebieden in Nederland. Steeds meer kom ik te weten over het vogeltje. Ieder jaar trekt de blauwborst vanuit zijn overwinteringsgebied in Noord-Afrika naar zijn broedgebied in Nederland. Een indrukwekkende prestatie voor zo’n kleine vogel als je weet dat de afstand zo’n 3.500 kilometer bedraagt. Over het algemeen komen ze eind maart aan in de broedgebieden. De exacte tijd hangt af van de weersomstandigheden en het voedselaanbod. Zodra ze aankomen foerageren ze, laag bij de grond op vochtige plekken en tussen het riet, naar insecten en spinnetjes. Wanneer ze voldoende zijn aangesterkt van de lange vlucht zoeken ze een nieuw territorium.

Zingen en baltsen

Vanaf dat moment laten ze zich volop horen. De mannetjes zingen luid vanaf rietstengels of struiken en maken spectaculaire baltsvluchten, waarbij ze zingend opstijgen en zich met gewaaierde staart naar beneden laten vallen. Zo proberen ze de aandacht van de vrouwtjes te trekken. De vrouwtjes, minder opvallend en zonder blauwe borst, arriveren enkele weken later. Zij beoordelen de territoria en de zang van de mannetjes. Ze laten zich nauwelijks zien. Na de paring bouwt het vrouwtje het nest laag bij de grond in dicht riet. Terwijl zij broedt, blijft het mannetje zingen en zijn gebied verdedigen. Als het broedsel uitkomt, zorgen beide ouders samen voor de jongen. Ze foerageren meestal in de buurt van het nest.

In stilte vertrekken

Hoewel de blauwborst grotendeels individueel gericht is, verzamelen de blauwborsten zich in het najaar tijdelijk in kleine groepjes op voedselrijke plekken. Anders dan in het voorjaar vertrekken ze in stilte richting het zuiden. Ons achterlatend met een gevoel van leegte, maar met de belofte volgend seizoen weer terug te keren naar hun favoriete moerasgebieden.